Dus kun  je eigenlijk wel maken om aan je medewerkers te vragen om doelen rond duurzaamheid in hun POP op te nemen? Ja, wanneer een organisatie een visie, missie en doelstellingen op het gebied van duurzaamheid heeft en deze actief uitdraagt, dan wordt het een verantwoordelijkheid van ieder om daaraan bij te dragen; het is namelijk onderdeel van je werk geworden. Bij het invoeren van duurzaam ondernemen is er sprake van een ‘verandering’  en verandering levert altijd weerstand op. Organisaties die ernaar streven om maatschappelijk verantwoord ondernemen tot in de kern, de harten van iedereen door te laten dringen, hebben te kampen met vooroordelen die rond duurzaamheid leven. Een flink aantal mensen weigert stelselmatig mee te werken aan alles wat naar ’groen’ ruikt.  Een fraai aantal voorbeelden van weerstand was te zien op nujij.nl waarop expeditie duurzaam aandacht vroeg voor haar blogs. Er mag daar anoniem gereageerd worden en de anti-reacties waren soms niet van de lucht. Wat dat betreft is Twitter een veel positiever medium.

Wat kan een organisatie doen om haar medewerkers zover te krijgen dat ze meewerken aan het verduurzamen van de organisatie. Naast het formuleren en naleven van doelstellingen, heeft de factor leiding een voorbeeldfunctie. Wanneer zij in hun gedragingen laten zien dat ze echt ‘groen’ handelen, is de kans groter dat dit gekopieerd wordt. Vaak is dit nog onvoldoende. Werkconferenties waarin voorlichting wordt gegeven over hoe de aarde ervoor staat, wat voor verspilling er plaatsvindt, hoe er duurzamer gehandeld kan worden, hoe iedereen zijn persoonlijke CO2 footprint kan verkleinen, leidt tot meer bewustwording. Dan pas kan het serieus een onderwerp van gesprek worden. Dan wordt duurzaam handelen bijna een sport. Er zijn bedrijven die een duurzaamheidsmeter hebben ingesteld. In het bedrijfsblad of op intranet staat vermeld vooruitgang op duurzaam gebied er in de afgelopen periode geboekt is.

Daar waar het gesprek op gang is gekomen, kan duurzaam handelen deel uit gaan maken van Persoonlijke Ontwikkelplannen en zijn mensen bereid om mee te werken aan projecten die leiden tot een duurzame organisatie.

Duurzaamheid betekent volgens mij ook dat je bereid bent om op punten in te leveren op verworvenheden die je als normaal beschouwen. 

 Wat wil jij wel en niet inleveren?

Ach, wat schrijf ik nou – dat is voorlopig nog allemaal een ‘ver-van-ons-bed-show’. We worden wel wakker wanneer sommige supermarktschappen leeg worden en leger blijven. Tot die tijd blijven we vasthouden aan ons oude vertrouwde patroon en verwachten dat de regering haar uiterste best doen om alles exact bij het oude te houden. Limburg voorop gezien de uitslag bij de provinciale verkiezingen.

Op steeds grotere diepten in de oceaan wordt naar olie geboord. Dat dit een risico met zich meebrengt, zit nog vers in ons geheugen. Je weet wel – het BP- schandaal – toch? Het opraken van de grondstof olie is in een reactie op een blog op deze site ooit een ‘hoax’ genoemd; de aarde maakt immers steeds nieuwe olie aan.

Of dat waar is of niet is volstrekt onbelangrijk. Bovenstaande kleine opsomming maakt duidelijk genoeg dat we haast moeten maken met de uitbouw en implementatie van duurzame alternatieven. Al was het alleen maar om onze luxe levensstanddaard op peil te houden.

……..heb je de garantie, dat je er niet als winnaar uitkomt.
Nee, ik geef geen stemadvies. Nee, ik ben niet VVD vijandig. Maar deze slogan, die bedoeld zal zijn om kiezers naar de stembus te lokken om op de VVD te stemmen, is toch de stompzinnigheid ten top?!

De slogan ‘Liever meer banen, dan bomen’ wekt de suggestie dat werkgelegenheid en milieu niet samen gaan. Wat een nonsens. Gebleken is dat investeren in duurzaamheid en werkgelegenheid en frisse lucht genereert. En dat heeft de werkende mensheid in dit landje hard nodig. Hier, aan de overkant en down under. Mensen in hun huidige banen en straks in de zo gewenste nieuwe banen varen er wel bij als de inspanning voor duurzaamheid verder ontwikkeld wordt en hoger op de agenda belandt. Dat geldt ook voor aandacht voor de aarde en sociale relaties tussen aardbewoners.
Alleen meer werkgelegenheid is van een kortzichtigheid die echt niet meer van deze tijd is. Als partij wil je dat toch gewoonweg niet uitstralen? Dit is zo gedateerd.

En wat die ‘meer bomen’ betreft; sinds vorig jaar is onze tuin kaal. In tegenstelling tot dit stemadvies, plant ik binnenkort een paar bomen op dat kale stukje grond. En als daar dan ook een verantwoorde nieuwe opdracht bij komt (een duurzame opdracht voor deze zelfstandige), kan deze verkiezingsronde voor mij niet meer stuk.

Niet gestimuleerd tot wenselijk gedrag – zindelijkheid – kunnen de peuter, kleuter en zijn verdere collegae lekker hun gang gaan, immers, de troep wordt opgevangen en als je maar genoeg krijst, krijg je een nieuwe en begint je minicyclus volledig opnieuw.

Dat zou allemaal niet zo erg zijn geweest en door mij niet zo erg worden gevonden, als niet blijkt dat vijf tot zes procent van al het langs de weg gezette afval tot luiers behoort. Ik wil niet weten hoeveel kilo rioolproduct dit behelst, noch wil ik weten hoe groot de berg is waar wij over spreken, maar het moet in de miljoenen kilo’s lopen.

En dan heb je als ouder een aantal keuzen. De eerste die afvalt is nietsdoen. De tweede die afvalt is zindelijkheid trachten te bespoedigen tot een dag na de bevalling. Dus dan blijven er slechts twee opties over: de luier en de wegwerpluier. De eerste is van katoen en gaat de wasmand in na vulling. Niet heel milieuvriendelijk, want de productie en het schoonspoelen ervan kost heel wat badkuipen water. De tweede is de luier die na vulling in de grijze vuilniszak/de groene container/de ouderwetse asemmer verdwijnt. Weg ermee en opgeruimd staat netjes. Zowel pa als ma volkomen gelukkig en het pre-mensje met een halve kilo aardolie om zijn kont gedrapeerd kan zich weer volledig overgeven aan zijn dagelijkse bezigheid: het leegslurpen van potjes Olvarit, het vermalen ervan tot drek en het eruit werken van de overtollige troep.

De Volkskrant wijdde afgelopen weekend een artikel aan een tussenoplossing en gaf die vier uit vijf sterren qua duurzaamheid. En laat dat nu de oplossing zijn. Niet in letterlijke, maar in overdrachtelijke zin. Het volgedrekte reepje wegwerp werp je weg en de katoenen omluier gaat de was in. Die wordt door dit opvangmechaniekje een stuk minder vuil en minder vuil betekent zo maar minder water.

Waarom dan vier en niet vijf sterren? Wel, eerst duurzaam produceren en via erkende certificeringen dit wereldkundig maken en dan is die vijfde ster een feit.

Je zou er bijna kinderen om nemen. Bijna.

Karim, jij was bij expeditie duurzaam specialist in generatieleer, diversiteit en young professionals versus duurzaam hr. Wat heb jij zelf met deze onderwerpen?

Datzelfde geldt ook voor het thema diversiteit. Ik persoonlijk heb er vrij weinig mee, maar dat komt voornamelijk door de waarde die ik hecht aan dergelijke thema’s: vrij weinig. Voor mij geldt er binnen die context maar één cultuur en dat is de bedrijfscultuur. Dan blijven alleen bepaalde symbolen en waarden over zoals een stilteruimte en al dan niet vegetarisch voedsel. Moeten we daar echt zo moeilijk over doen? Overigens zijn de meeste organisaties die ik ken al redelijk ver met dit thema, die maken er eigenlijk ook niet zo’n punt meer van, omdat ze internationaal georiënteerd zijn. Ik vraag me als Marokkaan vaak af of multicultureel talent wel nadenkt over het soort organisatie waar gesolliciteerd wordt. Als je merkt dat je ergens niet helemaal op je plek zit, dan ga je toch weg! Waarom altijd maar tegen de stroom inzwemmen? Zoek een organisatie waar je gewoon met de stroom mee kunt zwemmen en je aandacht kunt richten op het ontplooien van je talenten en je persoonlijke ontwikkeling. Uiteraard ten goede van de organisatie die jou die ruimte biedt. Ik heb door mijn columns over dit onderwerp getracht een andere manier van denken te openbaren die mensen aanzet tot nuchterheid en pragmatisme. We moeten niet moeilijk doen over bepaalde zaken, die zijn zoals ze zijn. Je gaat een Nederlander die emigreert naar China ook geen Chinees noemen punt.

Young Professionals zijn mijn passie. Ik vind het geweldig om dankzij Global Talents met zoveel jonge talenten te mogen werken en de ontwikkeling in zowel houding als persoonlijkheid te volgen en hen te helpen op de juiste plek te komen. Over de jonge arbeidsgeneratie is veel geschreven, maar we moeten denk ik echt oppassen dat we elkaar niet klakkeloos gaan napraten. Het gaat hier wel over een kwetsbare groep mensen! Wetenschap op het gebied van onze hersens heeft uitgewezen dat jongeren tot een jaar of 25/26 eigenlijk niet in staat zijn om zelfstandig keuzes te maken. Zij kunnen dat zelf wel roepen, maar als de wetenschap ons iets anders vertelt, zul je daarin moeten proberen een gulden middenweg te vinden. Zoals dat eigenlijk voor alles in het leven geldt.

Hoe gaan we in Nederland met talent om?
Niet heel duurzaam. Het begint al bij het onderwijs waar het meer gaat om de resultaten in plaats van het individu. Je wordt in een programma gepropt en daar moet je in vier jaar doorheen gepusht worden. Aan het eind van de rit blijf je over met een hele hoop vragen en onzekerheden. Organisaties zouden bijvoorbeeld derde- en vierdejaars studenten veel meer kunnen inzetten op strategisch personeelsmanagement. Deze groep studenten is redelijk flexibel, heeft zich qua vaardigheden redelijk ontwikkeld en kan op diverse generalistische functie goed ingezet worden. Op die manier kan een organisatie invulling geven aan een talentpool: laat talenten verschillende tijdelijke projecten uitwerken en ambassadeurschap ontwikkelen. Zo geef je talent de ruimte om zich gedurende de studie ook in de praktijk op hoog niveau te ontwikkelen en je houdt binding met de nieuwe lichting Young Professionals. Dit komt uiteindelijk alle partijen ten goede gezien alle toekomstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de zorgelijke ontwikkelingen in het onderwijs.

Over welke zaken maak jij je zorgen?
Ik maak me zorgen om de afnemende rationaliteit bij veel mensen  van welke achtergrond dan ook. Het lijkt net of mensen steeds minder bereid te zijn om zelf na te denken en zelf antwoorden te zoeken. We praten elkaar maar een beetje na en sleuren elkaar mee in de waan van de dag. Vind ik jammer, omdat onze maatschappij er zoveel mooier van zou kunnen worden als we allemaal weer gewoon een beetje gaan nadenken. Nadenken over het onderwijs, over de arbeidsmarkt, de maatschappij en onze rol in het geheel.
De wereld om ons heen draait wel verder en sneller dan ooit tevoren. Willen we in de toekomst nog mee kunnen draaien en onze welvaart behouden, dan moeten we denk ik toch echt wat meer gaan doen en wat minder praten met z’n allen. Ik maak me ook erg veel zorgen over de omgeving en ruimte die kleine kinderen tegenwoordig krijgen. Ik weet dat ik nog elk weekend met vriendjes boomhutten in elkaar timmerde en ondergrondse tunnels groef om veldslagen na te spelen. Tegenwoordig lijkt het allemaal maar zo kil en koud op straat voor de kleintjes.

Wat kunnen wij van de Marokkaanse cultuur leren qua duurzaam gedrag?
Cultuur is een relatief begrip als je in een ander land woont. Het is de software die is in geprogrammeerd in iemand en software is te veranderen. Naarmate jouw wortels zich langer vestigen in een ander land wordt die software en daarmee de cultuur veranderd. Ik zeg altijd; Marokko is mijn vader en Nederland is mijn moeder die mij heeft opgevoed. Ik weet wel dat in Marokko bijvoorbeeld de ouderenzorg heel duurzaam is. Heel simpel: de jongste zorgt later voor de ouders. Zo hoeven ouderen zich daar geen zorgen over te maken en hoef je ze ook niet in een tehuis te stoppen.
Ik denk dat erkenning van leiderschap ook een aspect is. In Marokko en daarbuiten neemt niemand het leiderschap van de Marokkaanse koning in twijfel, terwijl we hier maar blijven zagen aan de poten van het koningshuis om een paar centen. Een koningshuis vind ik prachtig; waarom daaraan toornen. Het succes van een leider bestaat immers bij de gratie van de mensen die hij/zij moet leiden, dan moet hij/zij die gratie wel krijgen.

Waar houd jij je mee bezig waardoor je geen tijd meer hebt voor Expeditie Duurzaam?
Ik wil als eerste gebruik maken van deze gelegenheid om de mensen achter Expeditie Duurzaam te bedanken voor deze mooie uitdaging, voor de ruimte die ik gekregen heb en de vrijheid waarmee ik kon en mocht schrijven. Dit verdient in mijn ogen navolging door andere media. Maar helaas kon ik door tijdgebrek de kwaliteit van het schrijven niet meer garanderen. Ik ben momenteel bezig met de afrondende fase van mijn studie Human Rescource Management. Daarnaast ben ik bestuurslid voor de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement en organisatieontwikkeling. Ik ben algemeen bestuurslid binnen de sectie Young Professionals. Met een team van ambitieuze Young professionals zijn we druk bezig om onze sectie zowel intern als extern op de kaart te zetten en te houden.
Verder ben ik bestuurslid van de studentenadviesraad van hogeschool INHolland. Samen met een groep talentvolle studenten houden wij geregeld meetings met het bestuur van de hogeschool om over diverse studentzaken te spreken. Zo ben ik in deze rol bijvoorbeeld mede-initiatiefnemer geweest voor het opzetten van een hogeschool breed studentenparlement om studenten meer zeggenschap te geven over hun eigen onderwijsinstelling en hun stem over te brengen aan het management tijdens het breed management overleg.
Ik ben ook oprichter van Global Talents, een recruitment organisatie gericht op de werving en selectie van laatstejaars studenten, trainees en starters met een aantal jaar werkervaring. We werken met een integraal model welke de lezers van dit interview kunnen terugvinden op www.globaltalents.nl. Ik ga mij nu vooral richten op het bedrijf en het afstuderen, vooral zakelijk staan er een aantal mooie dingen te gebeuren en daar gaat de meeste aandacht naar uit. Want wie nu zijn deuren sluit voor jong talent is bezig met het sluiten van zijn eigen tent! 

Deze blog staat op 2 van de meest gelezen blogs in 2010 van Expeditie Duurzaam.

In de media zie je de laatste tijd heel vaak het woord “duurzaamheid” voorbij komen. Maar niemand schijnt de betekenis van het woord precies te kennen. Waarschijnlijk komt dit doordat de betekenis heel divers is. Wat versta ikzelf onder duurzaamheid? Als je naar het woord kijkt zou je kunnen denken dat het product wat duurzaam is lang mee moet gaan. En ik denk dat dit ook precies is wat het betekent. Maar dan in veel bredere zin. Laat ik deze eens uiteenzetten.Het duurzame product gaat lang mee
Het duurzame product gaat lang mee waardoor er niet steeds een nieuw product voor hoeft te worden gemaakt en er dus ook geen beroep hoeft te worden gedaan op grondstoffen die uit de natuur komen en beperkt voorradig zijn.

Het duurzame product is mensvriendelijk gemaakt
Het product is op menswaardige manier gemaakt. Zodat de mensen die een duurzaam product gemaakt hebben ook lang leven zonder te behoeven betalen met hun gezondheid of zelfs hun leven. Uiteraard worden deze producten niet door kinderen gemaakt!

Het duurzame product is niet giftig
Het duurzame product bevat geen gif zodat de mensen en andere levende wezens, zoals dieren en planten die het product gebruiken, binnen krijgen of ermee in aanraking komen, lang leven en niet ziek worden of zelfs doodgaan door het product.

“Green washing”
Inmiddels zijn er zeer veel initiatieven te vinden die zeggen dat ze duurzaam bezig zijn. Ik vind een product of dienst pas echt duurzaam als het aan de drie bovenstaande voorwaarden voldoet. Anders is er gewoon sprake van het etaleren van een product door middel van een valse duurzaamheidsclaim!

De vraag is of wij in Nederland afhankelijk willen zijn van brandstoffen uit het buitenland. Ook al hebben we  gasreserves; de prijs hiervan is voor ons consumenten gekoppeld aan de olieprijs en blijft dat ook. Door slim te investeren in nieuwbouw, of dat nou koop of huur is, maken we ons al voor een deel onafhankelijk. Daarna, nee tegelijkertijd, kunnen we met z’n allen nadenken hoe we investeren in of willen omgaan met de bestaande bouw. Misschien is dit een idee? Wanneer een huiseigenaar ervoor zorgt dat z’n huis twee levels stijgt qua energielabel blijft de hypotheekrenteaftrek gehandhaafd. Wanneer jij je huis niet binnen een afzienbare termijn energiezuiniger maakt, krijg je een boete op de aftrek met een paar procentpunten. 

Zo moeilijk is het niet voor een kabinet om ervoor te zorgen dat er een bouwbesluit komt. Een besluit waarin opgelegd wordt dat bij welke vorm van nieuwbouw dan ook alleen nog maar energieneutraal gebouwd mag worden. Wedden dat we dan in no time een inhaalslag maken en onze kennis en producten op dat gebied kunnen exporteren? Goed voor de portemonnee van BV Nederland! Ook goed voor ons eigen huishoudboekje.

In de voortvarendheid waarmee iedereen altijd achter alle hypes aanjaagt, laten ook bedrijven zich overwegend niet onbetuigd. Als er ergens iemand iets roept over ‘het nieuwe werken’, wordt dit plots overal aangenomen als was er zonder volle overgave hieraan geen leven op aarde meer mogelijk. Volstrekte lariekoek, we kunnen namelijk heel goed zonder. Je moet de grondgedachte erachter omarmen, niet het uitventen van de ‘holle frase’.

Een beetje van dezelfde orde is maatschappelijk ondernemen. Ook dit is iets dat bedrijven en masse hebben omarmd. Dat gebeurde vaak zonder enige kennis van zaken. Als lemmingen holde men achter elkaar aan, maar waarheen?

Maatschappelijk ondernemen. Mijns inziens nog steeds met de toevoeging ‘verantwoord’. Niemand heeft mij nog kunnen overtuigen waarom dat predicaat zo plots niet meer van belang was. Soort inflatie in z’n meest pure vorm. Onverantwoord kan namelijk ook, voorbeelden genoeg. Man en paard? Tuurlijk: Hogeschool InHolland en de gratis uitgedeelde diploma’s in bepaalde studierichtingen.

Edoch, ik zat nog op het spoor van elkaar vrij kritiekloos nabootsen. Ergens start iemand met het idee dat je een bijdrage moet leveren aan een maatschappij, in plaats van deze uit te putten en het wordt massaal gekopieerd. Vaak door organisaties die – als je er strikt naar kijkt – helemaal geen bijdrage leveren aan een beter(e) Nederland/aardbol. Leuk hoor een hybride auto, fijn hoor geen BPM, goed hoor lage bijtelling, maar iemand al bedacht dat het bouwen van zo’n brik een veel grotere belasting is voor het milieu dan een reguliere auto? Of gaan er in een Prius tweedehands batterijen? En wat dachten we van het afbreken van zo’n auto na een aantal jaar? Zolang iedereen nog elke drie jaar een nieuwe auto koopt, ben je nog steeds niet M(V)O bezig. En dat is nog op individueel niveau. Bedrijven doen hetzelfde.

Wel roepen dat er verantwoord wordt omgegaan met het personeel – investeren in ontplooiing van je werknemers – maar anderzijds schoonmaakcontracten aangaan met bedrijven die hun personeel vervolgens uitknijpen. Is het niet in salariëring, dan is het wel in het aantal bureaus dat ze binnen 5 minuten moeten poetsen. Het moet immers goedkoop en dat komt uit de lengte of de breedte. Meer dimensies kent men in de wereld van inkoop niet.

Wel roepen – na druk van buitenaf – dat je stopt met het laten maken van lampjes door kinderen in India (lekker goedkoop inkopen), maar vervolgens er ook voor zorgen dat je wanneer je hiermee stopt, de hele economische infrastructuur van Punjab instort. Met alle gevolgen van dien. Je moet niet stoppen, je moet alternatieven bieden, zoals investeren in onderwijs of microkredieten. Nadenken!

Wel zeggen dat je duurzaam bezig bent, maar vervolgens koffie uit je automaten schenken van bonen die gewoon bij boeren vandaan komen die er de absolute bodemprijs voor krijgen.
Investeren in duurzaamheid vergt anders handelen en vooral kritisch nadenken. Maar vooral: weten wat de gevolgen van je handelen zijn. Niet elkaar zomaar kopiëren, maar structureel kijken wat je kunt doen. Eerst jezelf laten informeren op basis van feiten, dan daar iets van vinden en dan pas wat doen. Niet de perifere route, neem de centrale.

En doe je dat niet dan ga je vroeg of laat over tot het indraaien van spaarlampen op het toilet. Wie niet snapt dat dat geen zin heeft, hoeft zich ook geen zorgen te maken over de toekomst.

Kijk je alleen naar de feiten, dan is er weinig reden tot optimisme. Subsidies worden gestopt en er wordt geïnvesteerd in nieuwe kolen- en kerncentrales. Er wordt bezuinigd op natuuraankoop en op milieuorganisaties.

En als er al aandacht voor natuur is, gaat dat in de vorm van het aanstellen van een 500 man sterke poezenpolitie.Het lijkt dus wel alsof er een negeerakoord is geschreven als het gaat om duurzame ontwikkeling.

Klimaat lijkt iets economisch, want van de 6 maal dat het woord voorkomt is dat 4 maal in woorden als vestigingsklimaat of ondernemingsklimaat. Duurzaam(heid) komt maar 6 keer voor zonder aan te geven wat er gaat gebeuren. Het regeer- en gedoogakkoord staan daarentegen wel bol van woorden als integratie (18 keer genoemd) en migranten (17 keer). Inclusief stevige maatregelen. Duidelijk draagt de tekst het stempel van de PVV.

Echter: er ligt ook een prachtig speelveld als ondernemers en consumenten zich hard maken voor een duurzame toekomst . Als we in staat zijn elkaar te vinden ontstaat een niet te ontkennen machtsblok. In de huidige politieke setting zou het zomaar kunnen dat leden van alle partijen zich scharen achter goede initiatieven. En daarmee een meerderheid vormen in de kamer.

Ik zie heel veel bewegingen die zich in Nederland al bezighouden op het vlak van People, Planet, Profit. Als we in staat zijn die bewegingen te combineren en gericht in te zetten heeft dat ongetwijfeld impact. Dit kan ook worden ondersteund door het grote aantal individuele acties. En daarmee kan duurzaamheid uiteindelijk ook door dit aanstaande kabinet niet meer worden genegeerd.